शेकडो कमांडो, लढाऊ विमाने आणि गुप्तहेरांच्या मदतीने शत्रूच्या भूमीवर ऐतिहासिक 'रेस्क्यू ऑपरेशन'; नेमके काय घडले ? वाचा.
वॉशिंग्टन/तेहरान: एखाद्या हॉलिवूडपटाच्या कथानकालाही मागे टाकेल, असा थरार गेल्या ४८ तासांत इराणच्या भूमीवर पाहायला मिळाला. इराणने पाडलेल्या अमेरिकन 'F-15E स्ट्राईक ईगल' विमानातील बेपत्ता वैमानिकाला वाचवण्यासाठी अमेरिकेने थेट शत्रूच्या हद्दीत घुसून एक अत्यंत धाडसी आणि गुंतागुंतीची बचाव मोहीम फत्ते केली आहे. राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी या मोहिमेचे वर्णन लष्करी इतिहासातील सर्वात धाडसी कृत्य असे केले आहे.
या थरारक नाट्याची ठिणगी शुक्रवारी पडली. इराणने अमेरिकेचे अत्याधुनिक लढाऊ विमान पाडले. विमान कोसळत असताना त्यातील दोन क्रू मेंबर्सनी पॅराशूटच्या सहाय्याने उडी घेतली. एका अधिकाऱ्याला तातडीने वाचवण्यात यश आले, मात्र कर्नल दर्जाचा मुख्य वैमानिक (वेपन्स सिस्टम्स ऑफिसर) इराणच्या दुर्गम भागात बेपत्ता झाला. हा अधिकारी तब्बल एक दिवस केवळ एका पिस्तुलाच्या भरवशावर शत्रूच्या गराड्यात स्वतःचा जीव वाचवत लपून बसला होता. इराणच्या रिव्होल्युशनरी गार्ड्सने या अधिकाऱ्याला जिवंत किंवा मृत पकडण्यासाठी संपूर्ण परिसराची नाकेबंदी केली होती आणि स्थानिक लोकांना बक्षीसाचे आमिषही दाखवले होते. मात्र, त्या भागात सरकारविरोधी वातावरण असल्याने काही स्थानिकांनी या वैमानिकाला लपण्यासाठी छुप्या पद्धतीने मदत केली. ही गोष्ट त्याच्यासाठी फायदेशीर ठरली.
वॉशिंग्टनमध्ये या वैमानिकाला वाचवण्यासाठी हालचाली वेगाने सुरू झाल्या. राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांच्या थेट आदेशानुसार, अमेरिकन स्पेशल ऑपरेशन्स फोर्सेसच्या शेकडो 'एलिट' कमांडोंची या मोहिमेसाठी निवड करण्यात आली. 'न्यूयॉर्क टाइम्स'च्या वृत्तानुसार, या रेस्क्यू ऑपरेशनमध्ये केवळ कमांडोच नव्हते, तर डझनावारी युद्धनौका, हेलिकॉप्टर्स आणि अंतराळ-सायबर गुप्तचर यंत्रणेचा वापर करण्यात आला. वैमानिकाकडे असलेल्या एका गुप्त कम्युनिकेशन बीकनच्या मदतीने त्याचे अचूक स्थान शोधण्यात आले. बचाव पथक जेव्हा तिथे पोहोचले, तेव्हा इराणी सैन्याशी त्यांची भीषण चकमक उडाली. अमेरिकन लढाऊ विमानांनी आकाशातून इराणी लष्कराच्या ताफ्यांवर अचूक बॉम्बफेक केली, जेणेकरून बचाव पथकाला वैमानिकापर्यंत पोहोचता येईल.
या मोहिमेत सीआयएची (CIA) भूमिका अत्यंत कळीची ठरली. 'अनकन्व्हेंशनल असिस्टेड रिकव्हरी' या तंत्राचा वापर करून त्यांनी स्थानिक नेटवर्कशी संपर्क साधला. मात्र, मोहिमेच्या अंतिम टप्प्यात एक मोठा अडथळा निर्माण झाला. बचाव पथकाची दोन मालवाहू विमाने इराणच्या एका जुन्या तळावर तांत्रिक बिघाडामुळे अडकली. शत्रूच्या भूमीवर अडकणे म्हणजे मृत्यूला आमंत्रण होते. अशा वेळी अमेरिकन कमांडर्सनी तातडीने तीन नवीन विमाने तिथे धाडली. अत्यंत धाडसी पाऊल उचलत, आपली जुनी आणि तांत्रिक माहिती असलेली विमाने इराणच्या हाती लागू नयेत म्हणून ती बॉम्बने उडवून देण्यात आली. त्यानंतर सर्व सैनिकांना आणि जखमी वैमानिकाला सुखरूप बाहेर काढले गेले.
दुसरीकडे, इराणने मात्र या मोहिमेत अमेरिकेचे मोठे नुकसान केल्याचा दावा केला आहे. इराणच्या रिव्होल्युशनरी गार्ड्सच्या मते, त्यांनी अमेरिकेचे एक सी-१३० विमान आणि दोन ब्लॅक हॉक हेलिकॉप्टर पाडले असून, पाच अमेरिकन सैनिकांना ठार केले आहे. मात्र, डोनाल्ड ट्रम्प यांनी हा दावा साफ फेटाळून लावला असून एकही अमेरिकन सैनिक जखमी झाला नसल्याचे स्पष्ट केले. सध्या हा जखमी वैमानिक कुवैतमध्ये उपचाराखाली असून त्याची प्रकृती स्थिर आहे. या मोहिमेमुळे इराण आणि अमेरिका यांच्यातील तणाव आता पराकोटीला पोहोचला असून, जगावर पुन्हा एकदा महायुद्धाची टांगती तलवार निर्माण झाली आहे. या मोहिमेने अमेरिकेची लष्करी ताकद जगाला पुन्हा एकदा दाखवून दिली असली तरी, इराणच्या प्रत्युत्तराच्या शक्यतेने जागतिक बाजारपेठ आणि इंधन दरांवर याचे पडसाद उमटण्याची भीती व्यक्त होत आहे.
